on

පරිගණකයක් බල ගැන්වූ මොහොතේ සිට තිරයේ icons/අයිකන මතු වන මොහොත දක්වා සිදු වන්නේ කුමක් දැයි ඔබ කව දා හෝ සිතා බැලුවා ද? එසේනම් දැන් ඒ පිලිබඳ විමසා බලමු.

පරිගණක ඇරඹුම් ක්‍රියාවලිය
  • පරිගණකයේ ස්විචය ක්‍රියාත්මක කළ විගස හෝරා යන්ත්‍රය (system clock) ක්‍රියාත්මක වී එයින් නිපදවෙන හෝරා ස්පන්ද (clock pulses) මඟින් මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය (CPU) ක්‍රියාරම්භ (initialize) වේ. මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය ක්‍රියාරම්භ වීමේ එක් කොටසක් වනුයේ මූලික ආදාන/ ප්‍රතිදාන පද්ධතියේ (BIOS) ඇති ඇරඹුම් ක්‍රමලේඛයේ (startup program) පළමු වන උපදෙස් (instruction) සොයා ගැනීමයි. මෙය Power-On Self Test (POST) වැඩසටහන ධාවනය කිරීම සඳහා උපදෙසයි. මූලික ආදාන/ ප්‍රතිදාන පද්ධතිය මඟින් මෙම උපදෙස සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයට (RAM) ප්‍රවේශනය කරගනී (load).
  • ඉන්පසු සන්නායක (CMOS – Complementary Metal Oxide Semiconductor) මතකය පරීක්ෂා කිරීම මඟින් POST වැඩසටහන ආරම්භ වේ. සන්නායක බැටරිය ඇනහිට නොමැති නම් POST වැඩසටහන දිගටම ක්‍රියාත්මක වේ. POST මඟින් පරිගණකයට සවි කර ඇති සියලු ම දෘඪාංග පරීක්‍ෂා කර බලා ඒවා නියමිත පරිදි ක්‍රියාත්මක වන බවට තහවුරු කර ගනී.
  • ඊට පසු BIOS මඟින් පරිගණකයේ පාලනය ස්වාරම්භක වැඩසටහනට (bootstrap program/ bootstrap loader) ලබා දෙනවා. මෙම වැඩසටහන මඟින් කලින් POST වැඩසටහනෙන් හඳුනා ගත් ආචයන උපක්‍රම (storage devices) එකින් එක ඇරඹුම් පටිපාටියේ (boot sequence) පිලිවෙලට සොයා බලනවා. ඒ Master Boot Record (MBR) එක සඳහායි.
  • මේ විදියට හමුවන MBR එකක් සහිත පළමු වන ආචයන උපක්‍රමය ඇරඹුම් ධාවකය වේ (boot drive). එහි ඇති MBR එක සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයට (RAM) ප්‍රවේශනය කර ගනී. එහි මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මදය (core) ආචිත ස්ථානය (stored location) සඳහන් වේ.
  • මෙම ස්ථානයෙන් මදය (core) සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයට (RAM) ප්‍රවේශනය කර ගෙන ක්‍රියා කර වීම (execute) සිදු කරනු ලබයි. පරිගණකය ධාවනය වෙනවා යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මේ අවස්ථාවේ දීයි.
  • මීලඟට පරිගණකයේ පාලනය සම්පූර්ණයෙන් ම මෙහෙයුම් පද්ධතිය (OS) ලබා ගනියි.
  • මින්පසු මෙහෙයුම් පද්ධතිය විසින් නැවතත් දෘඪාංග සෙවුමක් (hardware search) ක්‍රියාත්මක කරයි. මෙම සෙවුම මඟින් මතකය හා එහි වැඩෙහි යෙදිය හැකි ප්‍රමාණය නිර්ණය කරනවා. ඒ වගේම මවු පුවරුවට (mother board) සම්බන්ධව ඇති සියළුම පර්යන්ත උපක්‍රම (peripheral devices) පාලනය සඳහා අවශ්‍ය උපක්‍රම ධාවක ප්‍රවේශනය කරගනී.
  • අවසානයේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය මුලින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු විධානයන් ක්‍රියාත්මක කර චිත්‍රක පරිශීලක අතුරුමුහුණත (GUI) තිරයේ දිස් කොට පරිශීලකයාගේ විධානයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියි.

මෙම සම්පූර්ණ ක්‍රියාවලිය හැඳින්වෙන්නේ ඇරඹුම් ක්‍රියාවලිය ලෙසයි. කෙටියෙන් කියතොත් ඇරඹුම (booting) යනු මෙහෙයුම් පද්ධතියක් පරිගණකයේ සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයට (RAM) ප්‍රවේශනය කර ගැනීමයි. Smartphone හා Tablet PC වල ඇරඹුම් ක්‍රියාවලිය මඳක් වෙනස් වුවත් මෙයට බොහෝ සමාන වේ. ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (Android) ගැන උනන්දු අයට එහි ඇරඹුම් ක්‍රියාවලිය ගැන වැඩිදුර විස්තර මෙතැනින් බලා ගැනීමට හැකියි.

කලින් සඳහන් කළ BIOS වැඩසටහන පිහිටා ඇත්තේ පඨන මාත්‍ර මතකයෙහියි (ROM). එයට පඨන මාත්‍ර මතකයක් යොදා ගැනීම සඳහා හේතු වශයෙන්

  • එය ස්ථීර මතකයක් වීම (සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකය/RAM තාවකාලිකයි)
  • එය ක්‍රියාරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය නො වීම.
  • වෛරසයන්ට පහසුවෙන් එයට ලඟා වීමට හැකි නොවීම දැක්විය හැකියි.

බහුලව භාවිතා වන ස්වාරම්භක වැඩසටහන් වන්නේ මේවායි.

  • GNU grand unified boot loader (GRUB): ලිනක්ස් පාදක OS සඳහා විවෘත කේත (open source) ස්වාරම්භක වැඩසටහනක්.
  • NT loader (NTLDR): Windows NT සිට Windows XP දක්වා වූ ස්වාරම්භක වැඩසටහන.

-ඉදිරිපත් කළේ:

Username: chamiwaduge, Email: [email protected], Joined: August 5